منافقان ، با انتخاب راه نفاق چنين مىپنداشتند كه مىتوانند در همه حال موقعيّت خويش را حفظ كنند و از هر خطر احتمالى مصون بمانند ؛ از منافعى كه به دو طرف مىرسد ، استفاده كرده ، و هر دسته غالب شود آنها را از خود بداند ؛ اگر مؤمنان پيروز شوند در صف مؤمنان و اگر غلبه با كافران باشد با آنها باشند . آنها خود را افرادى زيرك و باهوش مىپنداشته‌اند و در پرتو روشنايى اين شعلهء ضعيف و ناپايدار ، مىخواستند راه زندگى خود را ادامه دهند و به نوايى برسند . امّا قرآن پرده از روى كار آن‌ها برداشت ، و دروغشان را آشكار كرد ، چنان كه مىخوانيم : إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَكَاذِبُونَ « 1 » هنگامى كه منافقان به سراغ تو مىآيند ، مىگويند ما گواهى مىدهيم كه يقيناً تو فرستادهء خدايى ! خدا مىداند كه تو رسول او هستى ، ولى خدا گواهى مىدهد كه منافقان ( در اظهاراتشان ) دروغ مىگويند . حتّى قرآن به كفّار نيز اعلام مىكند كه آن‌ها با شما نيستند ، هر وعده‌اى دهند عمل نخواهند كرد : أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلَا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَداً أَبَداً وَإِنْ قُوتِلْتُمْ لَنَنْصُرَنَّكُمْ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ * لَئِنْ أُخْرِجُوا لَايَخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَلَئِنْ قُوتِلُوا لَايَنْصُرُونَهُمْ وَلَئِن نَّصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَايُنْصَرُونَ « 2 » آيا منافقان را نديدى كه پيوسته به برادران كافر خود از اهل كتاب مىگفتند : « اگر

--> ( 1 ) . سورهء منافقون ، آيهء 1 و 2 . ( 2 ) . سورهء حشر ، آيهء 11 و 12 .